خاقانى شروانى ( 520 - 595 ه . ق . ) حسّان العجم افضل الدّين بديل ( ابراهيم ) بن على نجّار خاقانى حقايقى شروانى از شاعران بزرگ ايران است كه در شروان متولّد شد . از اشعار خاقانى دريافته مىشود كه پدرش خواستار پرداختن فرزند به حرفهء درودگرى يا نجّارى بود و بر اين نكته اصرار داشت . ولى عمّ شاعر يعنى كافى الدّين عمر بن عثمان با درك استعداد او ، به تربيت وى همّت گماشت . كافى الدّين طبيب و فيلسوف بود و از رياضيات و ساير دانش‌ها ، آگاهى بسيار داشت و از اين رو شخصيت علمى و تعليمى او بر سخن سراى شروان تأثيرى عظيم داشت . كافى الدّين بعدها در 25 سالگى شاعر درگذشت و خاقانى مراثى سوزناكى در مرگ او سرود . مادر خاقانى كنيزك نسطورى مسلمان شده‌اى بود كه در نوجوانى به عقد نجّار شروانى در آمده بود . اين موضوع هم در كنجكاوى خاقانى نسبت به آيين مسيحيت بى تأثير نبود . خاقانى در ابتداى كار شاعرى ، حقايقى تخلّص مىكرد . اين تخلّص بىتأثير از توجّه شاعر به سنايى غزنوى و كتاب حديقة الحقيقه نبود . پس از آن كه به پايمردى پدر زنش ابو العلاى گنجوى به دربار خاقان اكبر منوچهر شروانشاه راه يافت تخلّص خود را به خاقانى تغيير داد . خاقانى مدّتى را در زندان گذراند . همچنين سفرهاى دور و نزديك چندى كرد كه اين سفرها در روحيه و آفرينش‌هاى شعرى او مؤثّر بوده است . از آثار وى ديوان شعر و مثنوى تحفة العراقين و منشآت اوست . ديوان او حدود 17 هزار بيت دارد . شهرت وى در قصيده سرايى است . تركيب آفرينى و مضمون سازى و نوآورىاش او را در طراز اوّل استادان شعر فارسى قرار داده است . وى در سرودن شعر عربى هم چيرگى داشت . بر خلاف آنچه در كتاب‌هاى مجالس المؤمنين و طرايق الحقايق دربارهء شيعه بودن